Human Origins: Evolution, Evidence, and Divine Creation. मानव-उत्पत्ति: विकास, प्रमाण और दैवीय सृष्टि।
Human Origins: Evolution, Evidence, and Creation by God
According to science, humans evolved from ancient primate ancestors over millions of years through the process of evolution by natural selection. According to many scientists, modern humans (Homo sapiens) appeared in Africa approximately 300,000 years ago. According to science, the process of human evolution is as follows:
Primate → Ape → Early human ancestor (Hominin) → Modern human
Humans belong to the ape group. The closest living relatives of humans are chimpanzees and bonobos. Other great apes include gorillas and orangutans. However, the exact common ancestor of humans and their closest living relatives—chimpanzees and bonobos—has not yet been found, nor has it been identified in the fossil record. Considering the above points, it is said that God created human beings, and human existence itself is one of the foremost proofs of the existence of God.
मानव-उत्पत्ति: विकास, प्रमाण और ईश्वर द्वारा सृष्टि।
विज्ञान के अनुसार, मनुष्य प्राकृतिक चयन द्वारा होने वाली विकास-प्रक्रिया के माध्यम से लाखों वर्षों के दौरान अपने प्राचीन प्राइमेट पूर्वजों से विकसित हुए। अनेक वैज्ञानिकों के अनुसार, आधुनिक मनुष्य (Homo sapiens) लगभग तीन लाख वर्ष पहले अफ्रीका में अस्तित्व में आए। मानव विज्ञान के अनुसार, मानव-विकास की प्रक्रिया निम्नलिखित है:
प्राइमेट → कपि → प्रारंभिक मानव-पूर्वज (होमिनिन) → आधुनिक मानव
मनुष्य कपि-वर्ग में आते हैं। मनुष्यों के निकटतम जीवित संबंधी चिंपैंज़ी और बोनोबो हैं। अन्य महान कपियों में गोरिल्ला और ओरंगुटान भी शामिल हैं। हालांकि, मनुष्यों और मनुष्यों के निकटतम जीवित संबंधियों—चिंपैंज़ी तथा बोनोबो—के वास्तविक निकटतम साझा पूर्वज की अभी तक खोज नहीं हुई है और न ही जीवाश्म-अभिलेख में उसकी पहचान की गई है। उपरोक्त बातों पर विचार करते हुए, यह कहा जाता है कि ईश्वर ने मनुष्यों की रचना की है और मानव का अस्तित्व स्वयं ईश्वर के अस्तित्व का एक प्रमुख प्रमाण है।
भारतभूमौ भगवतोऽवतारस्य रहस्यम्।
सर्वे मां पृच्छन्ति—
भगवान् भारतवर्षे एव किमर्थम् अवतरन्ति?
अहं वदामि—
देशानां मध्ये भारतभूमिः परमपवित्रमः।
एषा तपोभूमिश्च ऋषिमुनिनां साधनक्षेत्रम्॥
इदं हि सनातनधर्मस्य मूलतत्त्वं प्रतिष्ठितम् अस्ति।
एतस्मात् कारणात् भगवान् अत्रैव अवतीर्णो भवति।
अत्रैव वेदाः प्रवृत्ताः, अत्रैव धर्मः प्रतिष्ठितः।
इयं हि कर्मभूमिरेषा मोक्षस्यापि पुण्यक्षेत्रम्॥
इयं भारतभूमिः ईश्वरस्य लीलाक्षेत्रमस्ति।
अत्र ये जन्यन्ते ते एव भाग्यवन्तो भवन्ति॥
देशानां मध्ये भारतदेश एव मुक्ति–मोक्षक्षेत्रम्।
यत्रैव सत्यमार्गोऽयं ज्ञानस्य च निकेतनम्॥
श्री नारायणाष्टकम्॥
नमामीश्वरं सच्चिदानन्दरूपं,
परं ब्रह्म देवैर्वर्णनीयरूपम्।
तव लीला अनन्ता तव रूपमनन्तं,
न जानन्ति वेदाः न ब्रह्मादिदेवाः॥
नमो देवदेव अनन्तरूप,
प्रसीद प्रभो दुःखसिन्धौ निमग्नम्।
स्वलीलामृतानन्दकुण्डे निमग्नं,
मामुद्धर करुणासिन्धो त्वम्॥
इदं ते स्वरूपं नाथ बालं सुशोभं,
सदा मे मनस्येव विराजेत् नित्यम्॥
मुहुर्मुहुर्दृष्ट्या तवाधरशोभां,
विलोकयेयं मनो मे न याति तृप्तिम्॥
इदं ते मुखाम्भोजमत्यन्तशोभं,
स्निग्धैः कुन्तलैः शोभितं नाथ नित्यम्।
भक्तानां हृदिस्थं मनोज्ञं सुदिव्यं,
प्रेम्णा पुनः पुनर्वन्दे नाथ तुभ्यम्॥
कृपादृष्टिवृष्ट्या कृपां कुरु नाथ,
अनाथं सदाहं दयां त्वं प्रयच्छ।
न मोक्षं वृणेऽहं न चाप्यन्यकामं,
भवद्भक्तिमेवाहं वृणे प्रेमधाम॥
यथा पूर्वभक्तान् कृपया विमुक्तान्,
अकार्षीः प्रभो कृपानिधे मोक्षद॥
दयालो विभो त्वत्पदं मेऽस्तु नित्यं,
त्वद्भक्तियुक्तं मनो मेऽस्तु नित्यम्॥
नमो भगवते तेजसा भासमान,
यस्यान्तर्गतं विश्वमेतत् समस्तम्।
नमो ब्रह्मणे ते नमो विश्वरूपिन्,
नमोऽनन्तरूपाय देवाय तुभ्यम्॥
नमामीश्वरं सच्चिदानन्दरूपं,
परं ब्रह्म देवैर्वर्णनीयरूपम्।
नमो देवदेव अनन्तरूप,
प्रसीद प्रभो दुःखसिन्धौ निमग्नम्॥
श्री जगन्नाथाष्टकम्।
वैकुण्ठे विहरन् रसमय-भक्ति-गीत-तरङ्ग-लीलान्वितः।
मुरली-कल-गान-मधुर-मनोज्ञ-स्वरोद्गीत-लास्यरतः।
सुन्दर-सौरभ-तनुः करुणा-निधिः भक्त-वर-दान-प्रदः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
वैकुण्ठे विराजन् कमल-सदृश-कान्ति-विभूषितः।
सर्व-देव-नमित-पदः सर्व-भक्त-हृदयान्तः स्थितः।
अखिल-जगत्-नाथोऽनन्तानन्द-सागरः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
क्षीरार्णव-तरङ्ग-ललित-चन्द्र-कलाधर-सुन्दरः।
देव-नुत-पद-पङ्कज-रजो-राजित-भास्करः।
नारायणो भक्त-वर-दः मुरली-रव-मोहितः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
गोलोक-सरोरुह-जल-तरल-लोचन-दीप्तिमान्।
लक्ष्मी-सहित-रस-रङ्ग-लीला-शालिन् सनातनः।
भक्त-जन-मानस-चन्द्रः त्रिभुवन-तमो-हरः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
वैकुण्ठ-विहारी, नरक-भय-हारी, सुर-पालक ईश्वरः।
गोलोक-नट-वर-किशोर-रूप-लावण्य-सुन्दरः।
सर्व-जन-प्रियः, कृपामय-हृदयः सुखदः सर्वेश्वरः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
सागर-माधवः क्षीरार्णव-शयनः श्रीहरि-रूपः।
गोलोक-भक्त-जन-रस-प्रवाह-वितरण-निश्नातः।
प्रेमानन्द-निधिः सर्व-देव-मुनि-मानितः श्री जगन्नाथः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
गोलोक-कान्तः प्रेमरसामृत-वारिधिः अनन्तः।
वैकुण्ठ-भूषणो हरिः क्षीर-सिन्धोः प्रकाशकः।
भक्त-जन-जन्म-सफलः अनन्त-कृपामयः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
सर्व-लोक-नाथः भक्त-प्रियः दीनजन-शरण्यः।
गोलोक-वैकुण्ठ-मणि-भास्वर-विग्रह-माधवः।
मम जीवनस्य गतिःनित्य-आनन्द-रूप-देवः।
मम हृदये सदा स्थितः श्रीजगन्नाथः स्वामी नयनपथगामी भवतु मे ॥
इति श्री जगन्नाथाष्टकम् सम्पूर्णम्।
ब्रह्मा – लोकपालाः – आयुः
ब्रह्मणः लोकपालानां च आयुः
लोकपालानां कल्पायुः, ब्रह्मणस्त्वायुः द्विपरार्धपरिमितम्।
एतदेव श्रीमद्भागवते महापुराणे स्पष्टतया उक्तम्॥
ब्रह्मण आयुषोऽन्ते ब्रह्मणा सृष्टाः सर्वे जीवाः तस्मिन्नेव यान्ति लयम्।
ब्रह्माण्डे विद्यमानानि प्रकृतेस्तत्त्वान्यप्यन्ते मूलप्रकृतावेव यान्ति लयम्॥
Bhagavata Puraṇa 11.10.30.
संस्कृतम्
लोकानां लोकपालानां मद्भयं कल्पजीविनाम्।
ब्रह्मणोऽपि भयं मत्तो द्विपरार्धपरायुषः॥
Bhagavad Gita 10.34
संस्कृतम्
मृत्युः सर्व‑हरः च अहम् उद्भवः च भविष्यताम् ।
कीर्तिः श्रीः वाक् च नारीणां स्मृतिः मेधा धृतिः क्षमा ॥
माया एवं मायायाः प्रभावः
याभिः शक्तिभिः क्षुभ्येते मनोबुद्धी, ता मायेत्युच्यन्ते ।
मायायाः प्रभावेन जीवानां मनोबुद्धी भ्रम्येते ॥
माया मनो मोहयति, बुद्धिं नयति विपथम् ।
सत्यं त्यक्त्वा नरः याति, मिथ्यादर्शनपथम् ॥
यत् दृश्यते तु लोकेऽस्मिन्, तत् सर्वं न हि शाश्वतम् ।
मायया मोहितं चित्तं, मन्यते तद् हि शाश्वतम् ॥
माया छादयते सत्यं प्रकाशं कुरुते भ्रमम् ।
विवेकहीनचित्तस्य वर्धते हृदि संशयः ॥
मायाधीशं शरणं गत्वा नश्येत् मायाजालं सदा ।
ज्ञानज्योतिः प्रकाशेत चित्तं शुद्धं भवेत् तदा ॥
यदा बुद्धिर्विवेकेन, पश्यत्यात्मानमव्ययम् ।
तदा माया विनश्येत, लभते ज्ञानमक्षयम् ॥
साधुः सन्तः संन्यासी योगी।
यः स्वार्थहीनः भगवत्साधनानिष्ठः स एव साधुः।
यः सत्यनिष्ठो भगवत्स्मरणपरायणः स एव सन्तः।
यः धर्मनिष्ठः कर्मफलत्यागी स एव संन्यासी।
यः स्वात्मानं परमात्मनि योजयति स एव योगी।
“Let us conclude by listening to this
profound and sacred mantra.”
महामन्त्रः श्रीविष्णुचतुर्व्यूहप्रकृतिपरमात्मिकामन्त्रजपः॥
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
ॐ श्रीवासुदेवाय सङ्कर्षणाय प्रद्युम्नाय अनिरुद्धाय प्रकृत्यै परमात्मिकायै नमः।
